Αναπνευστικές Συσκευές
Η χρονική διάρκεια μιας αναπνευστικής συσκευής
Σε τέτοιες στιγμές, ο σεβασμός στους ανθρώπους που χάθηκαν επιβάλλει πρώτα απ’ όλα ψυχραιμία. Επιβάλλει όμως και ακρίβεια, ιδιαίτερα όταν η συζήτηση αφορά την επιχειρησιακή πραγματικότητα.
Μία διευκρίνιση, λοιπόν, σχετικά με τα περί «20 λεπτών».
Οι πυροσβεστικές αναπνευστικές συσκευές ανοικτού κυκλώματος χρησιμοποιούν πεπιεσμένο αναπνεύσιμο αέρα. Στην καθημερινή όμως τηλεοπτική συζήτηση, όταν απευθύνεσαι στον μέσο πολίτη μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, η διάκριση ανάμεσα στον όρο «οξυγόνο» και στον πεπιεσμένο αναπνεύσιμο αέρα δεν είναι ούτε το ουσιώδες ούτε αυτό που καθορίζει την κατανόηση του κινδύνου. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο χρόνο μπορεί να παραμείνει με ασφάλεια ένας πυροσβέστης μέσα σε ένα εξαιρετικά δυσμενές περιβάλλον.
Και αυτός ο χρόνος δεν είναι ένας σταθερός αριθμός χαραγμένος πάνω στη συσκευή. Εξαρτάται από τη χωρητικότητα και την πίεση της φιάλης, τον ρυθμό κατανάλωσης του χρήστη, τη σωματική προσπάθεια, το θερμικό φορτίο, το άγχος, τις συνθήκες του συμβάντος και, βεβαίως, από την αναγκαία εφεδρεία για την ασφαλή επιστροφή.
Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι η ίδια η επίσημη εγκύκλιος του Πυροσβεστικού Σώματος, για μονή χαλύβδινη φιάλη 6 λίτρων στα 300 bar, δίνει διαφορετικούς χρόνους ανάλογα με την ένταση της εργασίας. Σε ελαφριά εργασία, με κατανάλωση 30 λίτρων ανά λεπτό, ο χρόνος υπολογίζεται περίπου στα 54 λεπτά. Σε μέση εργασία, με 40 λίτρα ανά λεπτό, περίπου στα 41 λεπτά. Σε μέση προς βαριά εργασία, με 50 λίτρα ανά λεπτό, περίπου στα 33 λεπτά. Και σε βαριά εργασία, με 75 λίτρα ανά λεπτό, περίπου στα 22 λεπτά.
Αυτό ακριβώς δείχνει γιατί δεν υπάρχει ένας και μοναδικός «χρόνος λειτουργίας». Η ίδια φιάλη μπορεί θεωρητικά να δώσει πάνω από 50 λεπτά σε ήπιες συνθήκες και, σε απαιτητική εσωτερική πυρόσβεση, να περιοριστεί επιχειρησιακά κοντά στα 20 με 25 λεπτά. Και αυτό πριν συνυπολογίσουμε τον αέρα που πρέπει να διατηρηθεί για την ασφαλή έξοδο.
Όταν, λοιπόν, καλείσαι να μιλήσεις για λίγα λεπτά στην τηλεόραση, δεν παραδίδεις μάθημα αναπνευστικών συσκευών ούτε αναπτύσσεις ολόκληρη τη θεωρία της κατανάλωσης αέρα. Οφείλεις να μεταφέρεις στον πολίτη, ααπλά και κατανοητά, το δυσμενέστερο επιχειρησιακό σενάριο. Ότι δηλαδή σε μια ιδιαίτερα απαιτητική επιχείρηση, μέσα σε καπνό, θερμότητα, περιορισμένη ορατότητα και έντονη σωματική καταπόνηση, ο πραγματικά διαθέσιμος χρόνος μπορεί να είναι περίπου είκοσι λεπτά. Αυτό είναι το ουσιώδες μήνυμα.
Έτυχε να ξεκινήσω την πυροσβεστική μου διαδρομή από εκεί όπου όλα αυτά δεν ήταν θεωρία. Για τέσσερα συνεχόμενα χρόνια υπηρέτησα ως αξιωματικός υπηρεσίας και επικεφαλής στην πρώτη έξοδο, αρχικά στην Κόρινθο και στη συνέχεια στον 1ο Πυροσβεστικό Σταθμό Αθηνών. Ειδικά στην Αθήνα, η χρήση αναπνευστικής συσκευής σε αστικές πυρκαγιές και σε κλειστούς χώρους ήταν μέρος της καθημερινής επιχειρησιακής πραγματικότητας.
Γνωρίζω, λοιπόν, πολύ καλά τη διαφορά ανάμεσα στον ονομαστικό χρόνο μιας φιάλης και στον πραγματικό επιχειρησιακό χρόνο ενός πυροσβέστη.
Και επειδή στην επιχειρησιακή πραγματικότητα τελικά δεν μετρούν μόνο όσα λέμε, αλλά κυρίως όσα έχουμε κληθεί να αποφασίσουμε και να αναλάβουμε, αισθάνομαι βαθιά ευγνώμων που σε όλη τη διαδρομή κατά την οποία είχα την ευθύνη διοίκησης ή έδινα εντολές σε επιχειρήσεις δεν χρειάστηκε ποτέ να θρηνήσω συνάδελφο που επιχειρούσε υπό τις εντολές μου. Δεν το αναφέρω ως τίτλο τιμής. Το αναφέρω με πλήρη επίγνωση ότι στην Πυροσβεστική κάθε ασφαλής επιστροφή των ανθρώπων σου είναι ίσως το σημαντικότερο αποτέλεσμα μιας επιχείρησης.
Όσο για τη θερμική κάμερα, είναι ασφαλώς ένα πολύτιμο εργαλείο. Δεν αναιρεί όμως τους κινδύνους ούτε υποκαθιστά την εκπαίδευση, την εμπειρία και την επιχειρησιακή κρίση.
Σε ένα τραγικό συμβάν δεν βοηθούν ούτε οι εύκολες βεβαιότητες ούτε οι προσωπικές αντιπαραθέσεις. Χρειάζονται στοιχεία, επιχειρησιακή γνώση και, κυρίως, σεβασμός.
Γιατί άλλο πράγμα είναι να συζητούμε νηφάλια και επιστημονικά τι συνέβη και τι πρέπει να βελτιωθεί και άλλο να μετατρέπουμε μια τραγωδία σε διαγωνισμό για το ποιος γνωρίζει περισσότερα.
Οι απαντήσεις πρέπει να αναζητηθούν εκεί όπου πραγματικά βρίσκονται, στα πραγματικά δεδομένα του συμβάντος, στην επιχειρησιακή διερεύνηση και στα διδάγματα που μπορούν να προστατεύσουν τους επόμενους πυροσβέστες.
Μιχάλης Χάλαρης
Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Χημείας του (ΔΠΘ)
Αντιστράτηγος Πυροσβεστικού Σώματος ε.α..

